ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್: ಇಡಿ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಬಂಧನದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?
ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುಮಾರು 2 ಗಂಟೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಇಡಿ ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 361 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದು.
ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುಮಾರು 2 ಗಂಟೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ಇಡಿ) ಗುರುವಾರ ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹೇಮಂತ್ ಸೋರೆನ್ ಅವರನ್ನು ಇಡಿ ಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಹೇಮಂತ್ ಸೋರೆನ್ ಬಂಧನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಪ್ರಕರಣ ಹೇಮಂತ್ ಸೋರೆನ್ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಬಂಧನ
ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ ಸೌರವ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ಬಂಧನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆ ‘X’ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ ಬಂಧನದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲ
ಸಂವಿಧಾನದ 361 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಧಾನಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು, ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು, ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಅದೇ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಯಾರೂ ಬಂಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಲೇಖನ 361
ಆರ್ಟಿಕಲ್ 361 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿರುದ್ಧ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಂಧನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು
ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ 135 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಸದನದ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ವಿಧಾನಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರವೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದು.
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬಂಧಿಸಬಾರದು?
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬಂಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸರಿಯಾದ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ 135ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಿಧಾನಸಭೆ ಅಧಿವೇಶನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ 40 ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಅದು ಮುಗಿದ 40 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬಂಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಸದನದಿಂದ ಬಂಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್, ದಿವಂಗತ ಜೆ ಜಯಲಲಿತಾ, ಬಿಎಸ್ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹೇಮಂತ್ ಸೋರೆನ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಾರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಮೇವು ಹಗರಣದ ಸಿಬಿಐ ಚಾರ್ಜ್ ಶೀಟ್ನಲ್ಲಿ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ಅವರ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ನಂತರ ಅವರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರವೇ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ರಮ ಆಸ್ತಿ ಗಳಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ನಂತರ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವವರೆಗೂ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ವರದಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ನಂತರ 2011ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಿಎಸ್ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಇಂಥದ್ದೇ ಪ್ರಕರಣ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.
